Jonathan van het Reve
Columns

Je mag het zeggen...

27 januari 2013

...maar sommige opvattingen over de vrijheid van meningsuiting slaan nergens op.

Als het over de vrijheid van meningsuiting gaat, praten mensen opvallend vaak langs elkaar heen. Dit zijn zeven voorbeelden van hoe het mis kan gaan.

1) Misbruik

Alleen de term ‘vrijheid van meningsuiting’ leidt al tot verwarring. Zo wordt wel eens gesuggereerd dat iets een ‘mening’ moet zijn om eronder te vallen. Dat is niet zo. Het is ondoenlijk om vast te stellen wat wel een mening is en wat niet (‘vuile klootzak’ in elk geval wel, lijkt mij), maar los daarvan: ook als je iets eigenlijk niet ‘vindt’, mag je het van de wet gewoon zeggen. Het gaat erom dat je geen toestemming van de staat nodig hebt om je te uiten, wat je ook zegt. Men spreekt ook wel van ‘uitingsvrijheid’.
    Ook geloven sommige mensen dat je dingen kunt zeggen ‘onder het mom van’ de vrijheid van meningsuiting, of dat je hem ‘verkeerd’ kunt gebruiken. Zo zou Geert Wilders volgens de Organisatie van Islamitische Samenwerking de vrijheid van meningsuiting ‘misbruiken’ voor zijn ‘haatcampagne’ tegen de islam. Dat is echt onzin: de essentie van de vrije meningsuiting is juist dat je vrij bent om te zeggen wat je wilt, zónder dat iemand vooraf bepaalt wat goed en wat fout is. Het kan best dat anderen jouw uitspraken belachelijk, stompzinnig of kwetsend vinden, maar dat kan nooit ‘misbruik’ zijn. De vrije meningsuiting is er niet alleen voor redelijke, algemeen acceptabele uitspraken – integendeel zelfs.

2) De censuurschwalbe

Wat ook vaak gebeurt, is dat ‘de vrijheid van meningsuiting’ op zichzelf als argument wordt gebruikt. Dan krijgt iemand kritiek, en dan antwoordt hij: ‘Ja maar hallo ik heb toch vrijheid van meningsuiting? Ik mág dit toch vinden?’ Alsof de ander hem zojuist, met een tegenargument, de mond heeft proberen te snoeren. Met name op Twitter is deze verwarrende manoeuvre, een censuurschwalbe zeg maar, behoorlijk populair.
    Toen cabaretier Theo Maassen bijvoorbeeld onlangs in Pauw & Witteman geheel vrijwillig werd geïnterviewd over een ‘foute’ grap uit zijn show, klonk het massaal: ‘Moet Theo zich nu verantwoorden? Belachelijk, hij mag toch zelf bepalen wat voor grappen hij maakt?!’ Voor de gelegenheid verwarde men een VARA-talkshow met de Spaanse Inquisitie: een zuivere censuurschwalbe.



Voor 3 t/m 7: lees hier verder


< vorige overzicht volgende >
Weblog
Twitter
Boek
Columns
Biografie
Contact