Jonathan van het Reve
Columns

Zijn gelovigen redelijk?

5 januari 2013

‘Gelovigen gebruiken ook argumenten.’ Gert-Jan Segers (ChristenUnie), Opinie & Debat, zaterdag 29 december 2012

Zijn gelovigen per definitie onredelijk? Afgelopen zaterdag stond er een brief in deze krant van Gert-Jan Segers, Kamerlid voor de ChristenUnie. Hij was boos over een stuk van August Hans den Boef, die weer gereageerd had op een interview met Segers over ‘religiestress’. Het voert te ver om de hele discussie hier te bespreken, maar het centrale punt in het laatste stuk van Segers is op zichzelf interessant.
    Segers vindt dat Den Boef in diens stuk ten onrechte een tegenstelling hanteert tussen normale, redelijke mensen aan de ene kant, en gelovigen aan de andere. Volgens Segers is dat ‘een nogal giftige tegenstelling’, en is de redelijkheid allerminst het domein van ongelovigen. Hij schrijft: ‘Het is voor mensen als August den Boef lastig te begrijpen dat ik niets anders tot mijn beschikking heb dan voor ieder toegankelijke argumenten en de spelregels van de democratische rechtsstaat.’
    Om de redelijkheid van gelovigen verder te illustreren schrijft Segers: ‘Het zijn argumenten die bijvoorbeeld in 2005 voor ruim 65 procent van de Utrechtenaren de doorslag gaven om bij een referendum tegen verruiming van de zondagsopenstelling van winkels te stemmen. Het zijn ook argumenten die ik deel met Lodewijk Asscher toen hij in Amsterdam streed tegen gedwongen prostitutie en mensenhandel.’
    Wat maakt iemand redelijk? Segers vertelt dus dat gelovigen argumenten gebruiken, maar bewijst dat iets? Ook zeer onredelijke types gebruiken wel eens een argument. En waarom noemt hij juist deze twee voorbeelden? Het zijn kwesties waar de opvatting van de (ongelovige) meerderheid kennelijk samenviel met die van de gelovige minderheid. Maakt dat gelovigen redelijk? Nee: het bewijst hoogstens dat niet alle wensen van gelovigen volkomen strijdig zijn met de wensen van de rest.
    Aantonen dat gelovigen redelijk zijn valt dus nog niet mee, maar is het tegendeel dan waar? De onredelijkheid waar Den Boef op doelt, is waarschijnlijk vooral iets wat áchter de standpunten zit. Waaróm moeten winkels dicht op zondag, waaróm moeten jongetjes worden verminkt? Is het, respectievelijk, om de kleine ondernemer te beschermen en vanwege de hygiëne? Of is het omdat God het zegt? De wereldse argumenten kunnen getoetst worden met onderzoek, maar het woord van God blijft staan, net zoals de opvatting van de religieuze minderheid. Die onwrikbaarheid zou je onredelijk kunnen noemen, al handelt men, binnen de stellige overtuiging dat de Bijbel een heilig boek is, waarschijnlijk net zo rationeel als andere partijen.
    Dat gelovigen, net als iedereen, op argumenten zijn aangewezen om anderen te overtuigen, maakt ze nog niet redelijk. Als je al een voorwaarde aan die buitengewoon vage kwalificatie zou willen verbinden, zou de bereidheid om standpunten te herzien op basis van nieuwe inzichten misschien een betere zijn. Probleem daarmee is dat ook de meeste seculieren er niet aan voldoen.

De Volkskrant, 5 januari 2013

< vorige overzicht volgende >
Weblog
Twitter
Boek
Columns
Biografie
Contact